Viskio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
6376
"Fajron sentas mi interne."
~ Ulrich Matthias pro viskio

"Sur ĉeval' de najbaro la ŝarĝo ne pezas"

~ Zamenhof post trinki tro da viskion

"Selektu spatelon por sarki sekalon. Spirito spiras spite al suspendo"

~ Viskifaristo

Viskio estas alkoholaĵo, kiu estas farita de maltigitaj grenoj kun tre karakteriza odoro.

Viskio estas brulaĵo, nepura substanco, miksaĵo el pluraj nedifinitaj likvaj hidrokarbidoj, ektraktata preskaŭ nur el petrolo post distilado. Ĝi uzatas kiel solvilo aŭ kiel brulaĵo en motoroj. Oni povas aĉeti ĝin en benzinstacioj kaj poste plenigi per tio la ventron.

Oni liveras la viskion for de la rafinejo per specialaj trasportiloj: cisternokamiono, cisternoŝipo, cisternovagono.

[redakti] Etimologio

La nomo devenas de la gaela uisge beatha (uŝka beja), kiu signifas "akvo de vivo" (tiu estas, piso). Sed, hodiaŭ dum babilado kolego rakontis al mi ke la vorto "viskio" estas kunmetaĵo kaj signifas "gaela feliĉiga trinkaĵo". Mi ne kontraudiris. Tamen miaopinie malpli gravas, de kie venas viskio, vodko, konjako au alia brando, ol kien ili nepre iru. Alie, ĉiu klerulo scias, ke la _veran_ viskion oni faras el kaco de maizo, malto, k sekalo en Kentukio, ĉu ne? ;-)

[redakti] Produktado

0d156 o
Kiam oni trinkas viskion, oni povas vidi interesajn aferojn

La produktado de viskio okazas el planto (ekz. maizo, sekalo) aŭ alia planto, kies enteno estas transformebla al malto (ekz. ameloriĉaj plantoj: maizo, tritiko, terpomo ktp., aŭ celulozentenaj plantoj: arbo, herboj, pajlo, grentigoj).

Paŝoj de la produktado (plej ofte):

  • antaŭpreparo de la materialo (draŝado, diserigo, vaporigado, detruo de la ĉelmuroj)
  • acida aŭ enzima hidrolizo per amilazoj, transformo al glukozo
  • fermentado al alkoholo (10-18%)
  • distilado, disigo de alkoholo disde la restmaterialoj. la viskio atingas purecon de 95-96%, kiun oni traktas per molekula filtrilo kaj atingas purecon de 99,9%.
  • koncentrigo
  • traktado de la restmaterialoj (DGSDistillery Grain with SolublesDDGSDried Distillery Grain with Solubles) estas sekigita (postdistila) feĉo, fermentaĵo. DGS havas akvoentenon de 60-70%m/m, tiel ĝi estas konservebla nur dum kelkaj tagoj, dum DDGS havas la akvoentenon de 16%, kiu estas bona furaĝo.

[redakti] Historio

246

La unua skriba mencio pri viskio estis imposta dokumento el la jaro 1494, kiam monaĥo aĉetis malton por produkti "aqua vitæ". La kvanto de malto sufiĉis por 400 boteloj da viskio. Ĉiam viskio batalis kontraŭ severa imposto ambaŭ en Skotlando kaj Usono.

[redakti] Skotlando

En 1707 Anglujo kaj Skotlando kontraktis pri unuiĝo. En 1713 ankaŭ en Skotlando aplikiĝis la sama impost-leĝo, kio en Anglujo jam efikis. Ĝis tiam agado de kontraŭleĝa farado de viskio signifas nepagon de imposto al la skotlanda registaro, sed de tiam signifas insurekcion kontraŭ "Londona registaro". Tiam anglaj impostistoj, kiuj parolas anglume, eĉ kolektis imposton en Skotlando, ktp. Finfine en 1745 skotlandanoj montris sian malkontenton perforte. Policistoj el Skotlando (t.e. reprezentantoj de Skotlando al Londono) eĉ ricevis perforton: Iliaj domoj estas okupitaj aŭ bruligitaj.

Krok

[redakti] Usono

Enmigrintoj el Skotlando transportis distilan teknikon de viskio. Jam en 1649 en la regiono Virginio oni distilis alkohoraĵon el batato, ktp. Tiam oni rigardis faradon de viskio kiel malbonan kaj malmolan agadon de skotlandanoj. Sed viskio pli kaj pli alproksimiĝas al la populareco de biero. Tiama usona registaro kondukis severan imposton, por ke krudaj materialoj ne ŝanĝiĝu en alkohoraĵon. Pro la imposto farmistoj kaj distilejoj multe suferis. Tial oni perfortis en 1792 impost-oficiston, kaj sekve en 1794 impost-oficejon kaj loĝejon de oficistoj. Pro tio la registaro permesis al distilejoj nepagon de imposto, kio daŭris ĝis la enlanda milito inter sudaj kaj nordaj regionoj.

[redakti] Aparato sufiĉas

En kelkaj landoj, oni asertas, eĉ la posedo de distil-aparato, la alambiko, puneblas. Tio okazis al kamparano, kiun la ĝendarmoj pagigis, malgraŭ ties certigo, ke li tute ne distilis. "Vi havas la instalaĵon", ili insistis, "tio sufiĉas". Anstataŭ la postulita cent-dorala puno, li ŝovis al ili 200 dolarojn kaj klarigis al la miraj reprezentantoj de la leĝo, ke li anoncas sinakuzon pro seks-delikto. Sed neniam oni vin kaptis ĉe freŝa faro, ili replikis. “Ne gravas, mi havas la instalaĵon…”