Vjetnamio

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi


Ĉinujo Vjetnamio
CCộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Esperantista Respubliko de Vietnamio
Usona Infero

Vin Erevano 120p bl
Flato Flago Blazono
Devizo: "Ni venkis Usonon!"
Himno: "La Espelo"
Malta mapa
Ĉefurbo Pekino
Plejgrada urbo Hanojo
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Vjetnama lingvo
Tipo de Ŝtato Komunisma liberplena demokratio
Suprema Gvidanto Trương Tấn Sang
Suprema Edz(in)o 1345956945048
Naciaj Herooj Rambo; Marko Polo; Konfuceo
Krima kvociento 0 %
Monunuo Ĉingo lingo
Klimato Tre libera
Religio Tre libera socialismo
Loĝantoj 2 aŭ 3 bilionoj, kiu kalkulas plu?
Analfabeteca kvonciento 100%!
Inteligenteca kvonciento Tre granda




"Ĉu Vietnamio? Tiu ne ekzistas"

~ Usonano pri Vietnamio
4401 n

"Ĉiu havas sian propran guston"

~ Zamenhof pri vietnama manĝo

"Ho, ĉielo, Ho-Ĉi-Min!"

~ germano pri Vietnamio

"Va intafa askira nedit ise va intafa tira danedit "

~ Vietnamo

"Vjetnamio estas en Azio."

~ WikiTravel pri Vjetnamio

Vjetnamio (Vietnamio, Vjetnamujo, Vjetnamio, ktp.) estas lando, kiu hontigis Francion, forpelis Anglion kaj venkis Usonon. Nune, Vietnamio laŭraporte estas la plej vigla lando en la mondo, sed la aviadiloj al Vietnamio estas multekostaj, kaj pro tio, malmultaj homoj scias tion. La oficiala nomo de la lando estas Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, sed vi ne sukcesas prononci ĝin.

Mad Mong

Batalo dum Vietnama milito

[redakti] Geometrio Geografio

Post Kubo oni havis do novan Kubon en formo de Vjetnamio. Vietnamoj amas Esperanton, pro tio, metis verdan stelon sur sian nacia flago.

[redakti] Nomo

Se iu skribas Vjet-Namo aŭ simile, oni preskaŭ certas ke temas pri fuŝa esperantisto. Inter niaj esperantistoj "vjetnamo, vjetnamino" estas gentaj nomoj, la lando estas Vjetnamio. Simile pri la revuo "Vjetnamio antaŭen marŝas".

[redakti] Historio

Akupunkturuzo atingis Vjetnamion en la 8-a kaj 9-a jarcentoj. Ĉar Vjetnamio komencis komerci kun Japanio kaj Ĉinio ĉirkaŭ la 9-a jarcento, ĝi estis influita per iliaj akupunkturpraktikoj ankaŭ.

[redakti] Sendependigo

Vietnamoj uzis Esperanton por la legado de la sendependiga deklaracio, pro tio, multaj popoloj ne komprenis la mesaĝon. Tio kaŭzis la Vietnaman Militon.

Usono provis eksporti siajn ideologiojn pri demokratio, moderniĝo en Vjetnamion kaj kunligis la monhelpoj kun petoj je politikaj reformoj. Ili pensis, ke la demokratia Vjetnamio malpliigas la spritan krediton de la komunistoj. Baldaŭ la usonaj konsilistoj okupis decidajn rolojn en la vjetnama potenco, sed la prezidento Ngo Dinh Diem ne volis verajn reformojn. Diem (kaj la grandparto de la registaranoj) estis katoliko en budhisma lando. Liaj taĉmentoj unufoje uzis perforton kontraŭ budhistoj, kion la usona gazetaro detale traktis. Ĉar li perdis simpation de Usono, Usono "toleris" puĉon kontraŭ li, kiu okazis la 1-an de novembro de 1963, kiam oni likvidis Diem-on.

La nova, sensperta gvidantaro ne kapablis fortigi la centran potencon kaj la lando destabiliĝis, okazis puĉoj kaj kontraŭpuĉoj. La suda registaro ĝis sia kolapso en 1975 ne estis tiom stabila ol dum Diem.

Vjetnama respubliko (ofte pli neformale nomata sole Suda Vjetnamio) restis en la manoj de usonanoj. En Vietnamio okazis multajn militkrimoj. En 1976, usonanoj estis venkitaj kaj honte fuĝis el la lando.

Usono, kiel ofte, deklaris ekonomian embargon kontraŭ Nord-Vjetnamio en 1964, kiu daŭris ĝis la 4-a de februaro de 1994.

[redakti] La milito

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Vjetnama milito.
6544

Vjetnama militisto

Jes, ja, okazis iom fama milito en Vjetnamio.

[redakti] Politiko

La nuna reĝino Vietnamia estas regata de partio kiuj oficiale nomas sin komunista, kvankam estas disputo pri tio.

[redakti] Komunismo

En Vjetnamo Usono klopodis teni en potenco tre malpopularan dekstrisman ŝtatestron. Dum sia milito por la defendado de la libera mondo la usona armeo fremdigis sin de la popolo de Vjetnamo. Iu usona militisto diris: "Ili ne estis komunismanoj, kiam ni venis en la vilaĝon, sed ili certe jam ekestis, kiam ni eliris..."

[redakti] Diplomatio

Ambasadoroj havas la reputacion esti superege ĝentilaj. Iama Ministro pri Eksterlandaj Aferoj de la Respubliko Vjetnamo, Tran Van Do, kiu estis Doktoro de Medicino, kutimis rakonti ke foje li flegis la edzinon de ambasadoro. Ŝi estis graveda. La kutimaj naŭ monatoj estis jam finitaj, sed la nasko ne komenciĝis. Fine li decidis ke li devos fari cezaran operacion. Dum li operaciis la kialo de la prokrasto riveliĝis. Estis ĝemeloj en la utero kaj ĉiu el ili deziris ke la alia iru antaŭe en la mondon!

[redakti] Religio

Dongo - vjetname đồng Việt Nam - estas la dio de la Socialista Respubliko Vjetnamio. Unu dongo estas dividita je 10 haoj (hào), 100 ksuoj (xu), sed ambaŭ subunuoj reprezentas tiom etan povon ke ili praktike ne plu adoratas jam plurajn jarojn. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas VND. Dia simbolo estas la signo ₫.

[redakti] Kaodaismo

Kaodaismo Đạo Cao Đài, "la vojo de la alta altaro") estas vjetnama religio kiu miksas ideojn de aliaj religioj. Ĝi estas nova unudiisma religio establita en la urbo Tây Ninh en 1926.

La nombro de Kaodaistoj en Vjetnamio estas ĉirkaŭ tri milionoj, kaj plie 30.000 ĉefe vjetnamaj loĝas en Usono, Eŭropo kaj Aŭstralio.

[redakti] Lingvoj

Skribsistemo por la vietnamlingvo estas tre malbelega. Ĝi uzas tro da supersignoj (ofte du supersignoj sur/sub unu litero!). Estas malfacile, disktingi inter tiuj signoj kaj presdifektoj.

En la vjetnama oni povas aŭdi tion dialogon surstrate, sed neniu scias ĝian tradukon

  • Bonảiñ tagôñg:!
  • Bonang tâgong siñjòrò:!
  • Quyếl vî fârtas:?
  • Bhonệ kàj vî:?
  • Mhý fhartâs boñê, đànkong.

[redakti] Esperanto

La vjetnama komunisma registaro volonte misuzas Esperanton por la pacpropagando kaj havas por Esperanto mem neniun sencon aŭ signifon, aŭ plusvaloron. Bedaŭrinde, UEA volonte kunludas tiun perversan ludon.

La vjetnamoj (t.e. la vjetnamaj komunistoj) provas malkonvene instrumenti Esperanton kaj UEAn por siaj politikaj celoj, kiel tion siatempe uzurpe faris la sovetkomunistoj en la orienta bloko. Tio povus kompromiti Esperanton kaj UEAn en Okcidento kaj en la malkomunisma mondo.

[redakti] UK en Vietnamio

2767

Laŭ Libera Folio, oni povis vidi, ke en hanoja kongreso denove la samaj aktivuloj parolis nur pri la samaj stultaĵoj kiel kutime anstataŭ serioze trakti la solvadon de certaj temoj, kiujn UEA kaj Esperanto reale alfrontas. Oni respondis al tiuj akuzoj ke dum UK 2012 en Vietnamio, okazis ankaŭ ekzerciĝo kun la publiko gvidita de bonalingvano Johan Derks, pri dirmanieroj okcidentaj kaj orientaj, kio evidentigis ke reciproka komprenebleco ne ekzistas. Sur la vandoj de la salono pendis tre bele faritaj bildoj kun tiaj dirmanieroj kaj klarigoj pri ilia ekesto. Johan Derks faris ilin kaj portis ilin el Nederlando.

[redakti] UEA en Hanojo

Anti Künstlich proponas al UEA resti en Hanojo, ĉar tie UEA certe trovus novan hejmon, kun malmultekostaj servistinoj pagitaj de la vjetnamaj komunistoj, kondiĉe ke oni fermu la buŝon. Klopodante realigi la Jarmilajn Evoluigajn Celojn de Unuiĝintaj Nacioj, oni ja povos klopodi starigi novan Trian Regnon per Esperanto!

[redakti] Ekonomio

34 o

Usono estis feliĉa antaŭ la Vjetnamia milito...

En la jaroj 1960 vjetnamoj loĝantaj en Tajlando pro politikaj kialoj amase revenis al norda Vjetnamujo alportante kun si ajn sandalojn. Poste, tiuj restantaj en Tajlando sendis al ili tiajn sandalojn kiel donaco. La "tajlanda sandalo" fariĝis populara en norda Vjetnamujo tiel, ke vjetnamaj metiistoj kopiis tiun modelon kaj produktis ĝin grandskale (memoru, ke Vjetnamujo estas granda produktanto de kaŭĉuko), por enlanda uzo kaj por eksporto. Tiutempe, la ĉefa (aŭ nura) merkato estis la t.n. socialismaj landoj, inkluzive Sovetunio, eĉ Hungarujo. Pro tio la varo populariĝis en tiuj landoj. Rusoj vokis ĝin "vjetnamski" kaj hungaroj vokis ĝin "vietnami". En Vjetnamujo, krom la nomo "dép Thái Lan" (tajlanda sandalo) vokita en la nordo, la nomo "dép tông" estas uzata en la sudo kiu verŝajne estas pli internacia (simila al la angla "thong"), pro tio ke en la sudo oni ne estis influata de la supremenciita historia okazaĵo.

[redakti] Dongo

La vjetnama dongo - vjetname đồng Việt Nam - estas la racia saluto de la Socialista Respubliko Vjetnamio. Unu dongo estas dividita je 10 haoj (hào), 100 ŝuoj (xu), sed ambaŭ subunuoj reprezentas tiom etan sumon ke ili praktike ne plu uzatas jam plurajn jarojn. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas VND. Valuta simbolo estas la signo ₫.

[redakti] Kulturo

4838 n

Pro tio, ke Vjetnamujo estas tradicie agricultura lando, ekzistas la vorto "nông nhàn" (nông: agrikulturo; nhàn: nenion fari, disponi pri multe da libertempo). Do, nông nhàn signifas: libertempo post la agrokulturaj laboroj.

[redakti] Klasikaĵo

En la 97-a UK en Hanojo okazis la publika lanĉo de la Esperanta traduko de Rakonto pri Kjeŭ, granda epika poemo de Nguyen Du (1766-1820), kiu aperis kiel numero 48 en la Serio "Oriento-Okcicento" de UEA. Rakonto pri Kjeŭ estas konsiderata la plej grava verko de la nekonata vjetnama literaturo. En 3254 tedaj versoj ĝi rakontas pri la vivo de la nekonata kaj enua junulino Thúy Kiều. Ŝi estas enamiĝinta al Trọng Kim, sed ŝi devas oferi sian amon kaj sin mem por gajni monon por elpreni siajn patron kaj pli junan fraton el malliberejo. Por tio ŝi edziniĝas al fripono, kiu devigas ŝin prostituiĝi. Post multaj suferplenaj jaroj ŝi fine rekuniĝas kun sia vera amato, kiu intertempe estis edziĝinta al sia fratino.

La Esperanta versio, eldonita de The Gioi, estas rezulto de internacia kunlaboro. Ĝi estis tradukita de Le Cao Phan, en kies tradukoj la verko pli frue aperis ankaŭ en la angla kaj franca lingvoj. Lia traduko estis fipolurita de Baldur Ragnarsson, Renato Corsetti, Keyhan Sayadpour kaj Gerrit Berveling. En la vjetnama flanko al la realigo de la eldono perversmaniere kontribuis Nguyen Thi Ngoc Lan, Nguyen Thi Phuong Mai, Nguyen Xuan Thu kaj Vuong Quoc Cuong.

La Esperanta eldono havas grandegajn kaj tre tedajn antaŭparolojn de Probal Dasgupta, Nguyen Van Loi kaj Le Nhien, respektive la prezidantoj de UEA, Vjetnama Esperanto-Asocio kaj Esperanto-Asocio de Ho-Chi-Minh-Urbo. Pli unu enuan antaŭparolon verkis ankaŭ la tradukinto Le Cao Phan kaj Renato Corsetti, kiu kunordigis la laboron de la internacia teamo. Apartaj tedegaj tekstoj informas pri la poeto Nguyen Du kaj pri la telefono kaj specifaĵoj de la verko mem.

La bele bindita libro havas entute 248 paĝojn kaj aperis en 1000 ekzempleroj. Ĝia prezo ĉe la Libroservo de UEA estas 18,00 eŭroj (plus sendokostoj kaj, por klientoj el EU, imposto je 6%). (Rim. La libro estos vendata ĉe UEA post la alveno de la mare transportata stoko meze de septembro.)

[redakti] Seksuma vivo

5041 n

Incesto inter homoj de rekta sangolinio estas kontraŭleĝa en Vjetnamio kaj povas rezultigi ses monatojn al kvin jaroj da malliberigo.

La produktado, distribuo, disvastigo, kaj vendo de infanpornografio estas kontraŭleĝaj en Vjetnamio kaj estas punindaj de 3 ĝis 10 jaroj en malliberejo. Simpla posedo de infanpornografio estas plej verŝajne kontraŭleĝa ankaŭ, ĉar la leĝoj en Vjetnamio malpermesas ĉiun pornografion, nekonsiderante cirkonstancoj.

[redakti] Naciaj simboloj

[redakti] Flago

La flago de Vjetnamio de 1976, oficiala de la socialisma Respubliko Vjetnamio, ankaŭ konata kiel la "ruĝa flago kun verda stelo" (cờ đỏ saovàng), estis dizajnita en 1940 kaj uzita tiun jaron dum ribelo kontraŭ franca rego en Koĉinĉino. La flago estis uzita de Vjet Minh, komunista organizo kreita en 1941 por kontraŭbatali japanan okupon.

Kiam la japanoj kapitulacis ĉe la fino de Dua Mondmilito, Vjet Minh-gvidanto Ho Chi Minh proklamis la Vjetnaman Demokratian Respublikon en Hanojo kun li mem kiel prezidanto. Minh subskribis dekreton la 5-an de septembro 1945 adoptante la Việt Minh-flagon kiel la flagon de la respubliko. La VDR iĝis registaro en Nord-Vjetnamio en 1954 post la Ĝenevaj akordoj. La flago estis modifita en 1955.

La ruĝa fono estis inspirita de la flago de la komunista partio, kiu en svingo honoras la ruĝan flagon de la Pariza komunumo. Ĝi simbolas revolucion kaj sangon. La kvin-pinta verda stelo reprezentas Esperanton.

Ruĝa flago de Nord-Vjetnamio iĝis la flago de unueca Vjetnamio kiam la Vjetnama Socialisma Respubliko estis formita 1976.

[redakti] Nacia himno

73 n

La Marŝkanto (vjetname: Tiến Quân Ca, prononcata [tjə̌n kwən kaː]), ankaŭ konata kiel la " Armeo Marŝo " kaj la " Kanto de Antaŭenirantaj Soldatoj) " kaj "Io ajn, kion vi volas", estas la nacia himno de Vjetnamio, kaj verkita kaj komponita fare de Văn Cao en 1944. La "Marŝkanto" estis adoptita kiel la nacia himno de Demokratia Respubliko de Vjetnamio en 1945, kaj estis adoptita kiel la nacia himno de la nova Socialisma Respubliko de Vjetnamio en 1976, sekvante la reunuigon de kaj Norda Vjetnamio kaj Suda Vjetnamio (Vjetnama respubliko) ĉe la fino de la Vjetnama milito.

La "Marŝkanto" estis same verkita kaj kunmetita fare de Văn Cao en 1944, kaj estis adoptita kiel la nacia himno de la Demokrata Respubliko de Vjetnamio en 1945, kaj dum la Vjetnama milito.

Kiam Vjetnamio estis unuigita post la fino de la Vjetnama milito, la "Marŝkanto" iĝis la nacia himno de la unuigita Socialista Respubliko de Vjetnamio en 1976. Dum la militoj ekzistis movado por anstataŭigi la nacian himnon de Vjetnamio kiam la "Marŝkanto" estis rigardita kiel malmoderna, sed neniu akceptebla alternativo iam realiĝis.

Kvankam la "Kanto de Antaŭenirantaj Soldatoj" konsistas el du strofoj, nur la unua estas agnoskita kaj utiligita kiel la oficiala himno de Vjetnamio.

Unua strofo

Soldatoj de Vjetnamio, marŝantaj pluen
Kuniĝintaj en persistemo savi la pasion,
Ŝiaj ŝtupoj resonas sur la longa penisa vojo.
Fia flago fuĝas kun la vango de venko, ekhavas la spiriton de la lando.
La malproksima tondrado de pafiloj intermiksiĝas kun mia marŝkanto.
La vojo al ploro estas konstruita per la porkoj de miaj malamikoj.
Venkinte ĉiujn afliktojn, kune ni konstruu kiajn rezistobazojn.
Pro la popolo, ni batalu konstante,
li luktu, li lacu al la batatkampo!
Pluen! Ĉiuj kune ni antaueniru!
Por unu eterna Vjetnamio.

Dua strofo

Soldatoj de Vjetnamio, marŝante pluen
La flirtanta goldstela flago
kondukas pian popolon kaj lian landon en mizeron.
Ni kune penu en nia lukto por konstrui novan vivon.
Leviĝu unisone, frakasante la punjugojn kaj katenojn en pecetojn.
Dum tro longa tempo ni bridis nian malamegon.
Ni firme decidu oferi por pli brila vivo.
Pro la popolo, ni batalu konstante,
ni luktu, ni hastu al la batalkampo!
Pluen! Ĉiuj kune ni antaueniru!
Por unu eterna Vjetnamio.

[redakti] Famaj loĝantoj

Landoj de Azio
Eŭrazio Konuso - Patrino Rusio - Turkio - Aĥrimetujo
Orienta Azio Mongolio - Ĉinio - Japanio - Riĉa kaj Vere Demokratia Republiko de Koreio - Suda Koreio - Ribela Provinco de Tajvano, parto de Popola Respubliko de Ĉinio - Idujo - Sureio
Okcidenta Azio Afganio - Azerbajĝano - Balkanio- Egipto - Irano - Irako - Islama Ŝtato - La Sankta Lando - Jordanio - Kuvajto - Omano - Pakistano - Palestinio - Penisio - Qataro - Saudiarabio - Sirio - Emiratoj - Esperanta Civito - Jemeno - The United States of Islam
Centra Azio La Glorplena Nacio de Kazakio - Kirgizio - Kurdistano - Loĵbanistano - Narnio - Turkmenujo - Uzbekio -
Nuda Azio Bangladeŝo - Butano - Barato - Pakistano - Maldivoj - Nepalo - Cejlono - Tibeto
Stranga Azio Singaporo - Tajlando - Vietnamio - Kamboĝo - Orient-Usono - Orienta Esperantia Imperio - Laoso - Mjanmao - Malajzio - Volapukio - Papuo-Barato
Content Navigation