Zoroastrismo

El Neciklopedio

Iri al: navigado, serĉi
5569 n
5569 n

RELIGIO
Tiu ĉi danĝera artikoro estas pri iu stultaĵo RELIGIO
Preĝu antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!



"Ne moku mizeron de alia, ĉar baldaŭ venos via"

~ Zamenhof pri tute alia afero

"Bizare!"

~ Persalingvano

"Raciaj homoj pensas"

~ Zaratuŝtro
Zaratuŝtrismo, ankaŭ nomata zoroastrismomazdaismo, estas unudia religio estiĝinta ĉ. 200 a.K., reformita en 1860 p.K. Ĝi fondiĝis sur teritorio de la nuntempa Irano. Tie ankaŭ nun ekzistas sekvantoj de la religio.
1020

Friedrich Wilhelm Nietzsche skribis la sanktan linbron de tiu religio: "Tiele parolis Zaratuŝtra".

Zaratuŝtro profetis ke en la estonteco aperus Resurekton kaj la alveno de Promesita Savanto, kiu ankaŭ estus Sia ido. Tion li parolis certe pri Zamenhof, kies nomo (Za-men-hof) signifas: "Za mi estas" en la persa lingvo kaj Za-rat-uŝ-tro signifas: "Za estos mia ido".


La Kemiaj Elementoj
H
He
Li Be
B C N O F Ne
Na Ma
Al Si P $ Cl Ar
K Ca Sk Ti V Cr Mu Fe Co Ni Cu Fm Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nf Me Tc Ru Rh Pd Ak Kd In Sl Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Pr Ad Rn
Fr Ra ** Rf Dg Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uea Uut Uuq Uup Ld Uus Umo
Uue Ubn ***


La Ce Pr Nd Pm Sm €u Gg Tb Di Ho Er Tm Yb Lk

Ac Th Pa U Np Pi Am Cm Bk Cf Fm Md No Ls

Ubu Us Ka Kk

[redakti] Idista mensogo

Manikeismo esas religio, nun desaparita, do l'inicianto esis Mezopotamiano Mani dum 3ma yarcento.

Tio esas sinkretismo inspirita da zoroastrimo, budismo kaj kristanismo ke luktis kontre ulo.

Per derivado kaj simpligo tendencoza di termo, oni qualifikas nun di manikeisma penso oŭ ago sen nuanco, mem simplacha, ube la bono kaj la malo esas klare definita kaj aparta.

[redakti] Parabolo

Busto in bronzo di Zamenhof

Zaratuŝtro renkontis survoje sian feon. Eksciinte lian malfacilon en vivo, la feo montris per fingro al briko sur la vojo, kaj ĝi fariĝis ora briko, kiun li donacis al Zaratuŝtro. La lasta, tamen, ne estis kontenta. La feo ankoraŭfoje etendis sian fingron, ĉifoje al granda ŝtonleono, kiu tuj fariĝis ora leono. La oran leonon li ankaŭ donacis al Zaratuŝtro. Sed la profeto ankoraŭ ne kontentiĝis. "Kiel mi kontentigu vin?" demandis la feo. La homo, post iom da ĉirkaŭfrazado, finfine diris: "Mi volas havi vian fingron!"

[redakti] Etimologio, kompreneble!

La Zoroastriana nomo de la religio estas Mazdayasna, kiu kombinas Mazda- kun la Avesta-lingvan vorton yasna , kun la signifo "kultado, sindonemon". En la angla, ano de la kredo estas ofte nomita ZoroastrianZarathustrian. Pli malnova esprimo daŭre utiligita hodiaŭ estas Behdin, kun la signifo "La plej bona Religio| Beh > Mezo persa Weh (bona) + Din > Mezpersa dēn > Avestan Daēnā ". En Zoroastriana liturgio la esprimo estas uzita kiel titolo por individuo kiu estis formale induktita en la religion en Navjota ceremonio.

[redakti] Zoroastrismo kaj kristanismo

Kristanismo ne estis unusola religio, kiu subite en tiu ĉi erao aperus en la Romia imperio. Estiĝas krom ĝi kvanto de misteraj kultoj kaj sinkretismaj sciencoj. Krom kristanismo apartenas inter tiel ĉi "sukcesaj" ismoj ankaŭ mitraismo kaj manikeismo. Kiel tre danĝera grupo kristanoj pli poste konsideros precipe manikeistojn.

La Agoj de la Apostoloj kaj la dokumentoj de Paŭlo atestas pri kvanto de certaj tensioj aŭ konfliktoj, kiuj aperis en la unua jerusalema komunistumo, sed kiuj ne daŭris longe kaj kutime ili reagis je praktikaj problemoj, al kiuj la primara eklezio alfrontis. La faroj ĉi tie indikas disputon inter "grekoj" (te. paganaj kristanoj) kaj "judoj" rilate al justa dividado subteno de vidvinoj, sed kiu estas solvita per elektro de sep viroj, kiuj devis dediĉi sin al la problemo kaj kiujn la eklezio konsideras kiel unuajn diakonojn.

[redakti] Refuto de Manikeismo

Amazonialauidistoj

La librouverturaj asertoj supre cititaj, el la verko “De natura boni”, konstituas la “refuton de manikeismo” kiun Aŭgusteno sperte-praktike kaj profunde konis ĉar li estis, laŭ io da tempo, manikeisto.

Laŭ manikeistoj, la bono kaj la malbono (plifilozofie, la Lumo kaj la Mallumo) estas ambaŭ realaj ĉar ili devenas de la ago de du diaj potencoj apartaj kaj kontraŭstarantaj, la unua bona la dua malbona, kiuj prikverelas la posedon de la mondo. Per la neo pri ekzisto de la malbono el si mem inter la teraj konstataĵoj, Aŭgusteno eliminas la fundamentan antaŭkondiĉon de la manikeisma dualismo: se la malbono nenio estas ol “interna limigo” ne plu eblas ĝin referenci aŭ konduki al Dio malsama ol la Dio de la bono. Necesas, male, allasi ke ekzistas Dio “unusola kaj ĉiopova”, unika principo de la bono. Ĉiuj teraj aĵoj, ĉar kreitaj de Li, estas bono; sed ĉar ili havas naturon malsaman ol la Lian, estas limigitaj bonaĵoj, nome “difekteblaj”: la malbono do estas manifestado de iliaj difekteblemo.

Laŭ Aŭgusteno, la limigita kaj difektema karaktero de la teraj bonaĵoj ne estas misperfekteco de la dia kreo, sed signo de Lia perfekteco. Tia karaktero generas, fakte, diversecon de bonaĵoj kaj gradigon inter ili, igante la mondon pli riĉa kaj kompleta. La “limigoj en la teraj bonaĵoj” (tiuj kiujn ni nomas “malbonoj”) estas, tial, kiel la “mallumaj koloroj” de la pentraĵo de la Kreo: kontribuas eĉ ili al la harmonio de la tuto.

Laŭ novplatonismo, kiu havis rimarkindan influon sur la aŭgustena penso, la malbono devenas el la materio ĉar tiu estas la lasta dia emanaĵo, do ankaŭ la plej fora el la fonto de la “Unuo”. Fakte, jam en la dialogo Timeo de Platono la materio estis prezentita kiel la elemento kiu sin oponas, kun “pasiva rezisto”, al la bonfara agado de la Demiurgo. Sed laŭ Aŭgusteno la materio estas bona pro la fakto ke ĝi estas kreita de Dio, kaj do ne povas esti principo de la malbono.[1]

Post esti pritraktinta pri la “materio amorfa” (nome senforma), la filozofo analizas la materion kiu posedas formon: kiel ligiĝas la koncepto de formo al tiu de “materio”? Ĉu la kapablo ricevi “formojn” estas bono? Aŭgusteno respondas al ambaŭ demandoj pere de serio de logikaj deduktoj, kiuj implicas la difinon mem de materio kaj priskribas ĝiajn rilatojn kun la “formoj”.[2]

[redakti] Demono

En la zoroastrisma tradicio de Persio, Ahura Mazda, forto de la bono, venkos en la kosma konfronto kun Angra Mainyu aŭ Ahrimano.[3], kaj en tiu lukto estas kuntrenataj ankaŭ la homoj.

[redakti] Lasta Juĝo

Cover2

La zoroastrismo instruas, ke la sprito atendas postmorte tra tri noktoj en la tombo kaj la kvaran tagon ĝi iras al la Ponto de la Venĝanto, kie oni mezuras ĝiajn agadojn. Se la Bono plimultas, la sprito povas transiri la ponton en la ĉielregnon, sed se la Malbonaj agadoj plimultas, la ponto iĝas tiel mallarĝa, ke la sprito defalas en la malvarman, malluman abismon de la infero. Tio ne estas ankoraŭ la fino, ĉar la potencon de la estro de la demonoj, Ahriman, renverŝas fine la Saĝa Sinjoro, Ahura Mazda, kaj revivigas (resurektigas) ĉiun homon. Li faras la lastan juĝon kaj regas la Bonon de la Mondo.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Referencoj

  1. ”Oni ne rajtas diri ke tiu materio kiun la antikvuloj nomis "hyle" estas malbono. [...] Mi nomas "hyle" iun materion senforman kaj senkvalitan, el kiu formiĝas tiuj kvalitoj kiujn ni perceptas. Kaj okazas pro tio ke en la greka "hyle" signifas “lignon”, ĉar por tiuj kiuj ĝin prilaboras ĝi sin prezentas ne kiel kapabla fari mem iun ajn, sed kiel io per kio oni povas fari ion. Tiam oni ne devas difini malbono tiun materion kiun ne eblas percepti pere de formo, sed kiun apenaŭ eblas pensi sena je ĉiu ajn formo (De natura boni).
  2. Fakte, ĝi (la materio) taŭgas ricevi formojn: fakte, se ĝi ne povus ricevi la formon altruditan de la farinto, ĝi ne povus esti difinita materio. Aliflanke, se la formo estas certa bono, per kiu tiuj kiuj elstaras pro la formo estas diritaj portantaj taŭgan formon, kaj pro ilia belo ili estas diritaj belaj, eksterdube dedukteblas ke la taŭgeco ricevi, ekzemple, saĝon estas bono. Kaj ĉar ĉiu bono estas verko de Dio, neniu rajtas dubi ke ankaŭ tiu materio, se ĝi estas io, ne povas elveni se ne el Dio (De natura Boni),
  3. [1] "Who are the Zoroastrians," at tenets.zoroastrianism.com
Content Navigation
Aliaj lingvoj